| Description |
Translation (Rita Seng Mai)
The title of the story I am going to tell you now is 'The wicked man and the kind man.' Once upon a time, two men were brothers-in-law. They were close. One day, they discussed it and decided to work together as traders. Then they started their business journey. On their way, one man said, "My brother-in-law, I didn't bring any money. What should I do? I think we will need money for transportation and other expenses." Then the other man said, "Don't worry, my brother-in-law. I have fifty kyats. We can share it. We can use yours when you have some money." He gave twenty-five kyats to his brother-in-law, who didn't bring any money. And they continued their journey. They said, "If we go the same way to do business, we will both lose if the business fails. We should separate our ways. Let's meet here again at this time next year." They took twenty-five kyats each and separated their ways. The next year, they went to the place where they had promised to meet. Then the kind man asked the man who hadn't brought any money at first, "How is your business? Was it successful?" Then the wicked man said, "No, I failed. Since I was a new trader and still learning this year, I lost all my money." The kind man said, "My brother-in-law, it's all right. I made a profit of one hundred kyats. I will share it with you. Let's do business with it." He gave fifty kyats to him. Then they decided to meet here again at the same time next year. They met again the following year. The kind man asked his brother-in-law, "How did your business go this year?" The wicked man said, "I was seriously ill this year, so I spent all my money." Then the kind man said, "There's nothing you could do. You spent it all because you were sick. I made a profit of two hundred kyats. Let's share it and do business again." They promised to meet here again at the same time next year. They met at that place the following year as they promised. The kind man asked his brother-in-law, "How much profit did you make this year?" The wicked man said, "Unfortunately, I was robbed, and all my money was stolen this year." In fact, he was lying. Then the kind man said, "That can happen. There's nothing we can do about it. I made a profit of three hundred kyats. Let's share it and do business." He gave one hundred and fifty kyats to the wicked man. He thought about something and said to his wicked brother-in-law, "My brother-in-law, let's go home with this one hundred and fifty kyats. We have been away from home for a long time. Let's go back home for a while." Then they went back home. On the way back home, the wicked man grew greedy. He wanted to take the other one hundred and fifty kyats that the kind man had kept. Then he began plotting to take that money. Just when they had reached the middle of the way home, the wicked man said to his kind brother-in-law, "My brother-in-law, I have been thinking a lot about it. You go home first. I will go back to do business." He lied to him and pretended that he went back to do business. In fact, he took a shortcut and quickly went onto the path toward home. He then waited for the kind man in secret. He was holding a branch and waiting for his brother-in-law. Soon after he arrived, not long after he could catch his breath from running along the shortcut, the kind man appeared. The kind man appeared while he was waiting. The wicked man thought, "Good. Now he is here." He beat him with the branch and took his one hundred and fifty kyats. Then he pushed him down the steep slope of the mountain. Then the kind man was pushed down the steep slope of the mountain. After falling about ten fathoms, he was struck by a tree and came to a stop, unconscious. The kind man lost his consciousness and stopped under the tree after hitting it. When he regained consciousness in the evening, he looked west and saw the sun setting. He thought of going back home as soon as he regained his consciousness, but it was already dark. So he thought, "I will sleep here tonight, as it is getting dark. I will go back home tomorrow morning." Then he slept there. At night, he had a dream. In his dream, an old man with white hair and a long beard said to him, "Young man, you are sleeping at the root of the tree where I buried my treasures." He dreamed like that. The next morning, he thought about his dream from last night. Then he became curious and started digging around the root of the tree. He really did find a treasure box. He took that treasure box and went back home. The bad man who beat him saw him and asked, "Oh my God! I beat you and pushed you down the steep slope. I thought you were dead. But now you show up with a money box! How did you get it?" Then the kind man said, "I had a dream about it, so I dug and found this box." The bad man said, "Brother-in-law, then beat me up and push me down there." The kind man said, "No. It's not a good idea." But the mean man insisted on asking him, "No! Beat me and push me down there." The kind man said, "I warned you to change your mind, but you keep asking me to do it to you. You just want to die there. Come then. Let me beat you and push you down there." He took him to that place, beat him up, and pushed him down the steep slope. Unfortunately, the bad man was not stopped by the tree. He fell into the ravine and died. His body could not even be found.
Transcription (Lu Hkawng)
Ya ngai hkai na maumwi gabaw gaw myit kaja ai wa hte myit magaw ai wa ngu ai re Moi da masha la lahkawng gaw shan hkau re da. Shan hkau gaw galoi mung grai kanawn hku hkau ai re da. Lani mi gaw shan hkau gaw e an hkau gaw hpaga yumga galaw nna she kan bau ga i ngu jawm sahpaw jahkrup la re nna she hpaga ga na matu rawt mat wa sai da. Hpaga ga na matu rawt mat wa re yang gaw lam kaw she e ndai la langai wa gaw"E hkau e ya ngai gaw gumhpraw mung n lawm re wa kaning wa di na ta ya lam kaw lam shabrai mung hpa mung ra ai wa ngai gaw gumhpraw mung n lawm re kaning di na kun" nga jang she manang wa gaw" E hkau e hpa n ra ai law hpa hkum tsang u na ngai manga shi gumhpraw lap manga shi lawm da we ai ndai jawm garan lang nna ya nang lu tam jang bai jawm lang ga law e" ngu nna ndai gumhpraw lap manga shi gun ai wa gaw n gun ai wa hpe hkun manga garan ya shi mung hkun manga ngam la di nna she hpaga rawt mat wa ai da. Re yang shan hkau gaw lam kaw e"E haku e anhkawng lam hkum sha sa yang gaw lama sum mat yang mung anhkawng sum mat rai wa baw re majaw gaw anhkawng lam kaga ga sa na mahtang hpaga ga gumhpraw tam re nna htaning na ndai shata ndai nhtoi kaw anhkawng bai hkrum ga" ngu nna dai hku jawm ningdat la nna kaja wa lam kaga ga gumhpraw mung garan gun garan la hkat re nna hpaga rawt mat wa sai da. Kaja wa hpang shaning dai shan"kadi" da ai shata nhtioi dai kaw nan bai hkrum sai da. Hkrum re yang she dai mi gumhpraw n gun ai wa hpe e gumhpraw mung garan ya re ai myit kaja ai wa gaw awra myit magaw ai wa hpe san ai da. "E hkau nang gaw hpaga i awng ai rai?" ngu yang she"E hkau e ngai gaw daining sha she nnan naw hpaga ga sharin ai re majaw ga sum kau sai lo" ngu nna tsun ai da. Myit kaja ai wa gaw"E hkau e hpa nra ai ngai latsa latsa lu wa da we ai ndai jawm garan nna bai kalang bai ga ga" ngu nna kaja wa shi hpe e manga shi garan ya ndai myit kaja ai wa shi mung manga shi ngam la di nna htaning na ndai shata ndai nhtoi kaw bai hkrum ga ngu nna kalang bai rawt mat wa sai da kaja wa hpang shaning bai hkrum sai da. Hkrum yang she myit kaja wa gaw bai san sai da shi manang wa hpe" Hkau daining gaw gara hku rai?" ngu yang she "I i hkau e daining gaw ngai machyi kaba sa hkrum nna lu ai gumhpraw mung yawng jai ma kau sai" ngu nna bai tsun ai da. Rai jang gaw myit kaja ai wa gaw"E hkau e machyi kaba hkrum nna she jai shama kau gaw kaning chye di na law e, na ngai lahkawng tsa lu la wa da we ai ndai hpe e an bai garan lang nna kalang bai rawt ga" ngu nna bai rawt mat wa sai da htaning ndai shata ndai nhtoi kaw bai hkrum ga ngu nna rawt mat wa kaja wa mung hpang shaning bai hkrum sai da bai hkrum re jang gaw myit kaja ai wa gaw bai san sai da "Hkau daining gaw kade ram wa lu tam ai rai" ngu nna bai san yang she "Hkau e e daining gaw ngai lagut damya hkrum nna lagut damya ni yawng kashun la kau ya sai" ngu nna bai wa masu wa masu re jang gaw myit kaja ai wa gaw"E hkrunlam hkawm ai ngu gaw dan re chye byin ai kaning wa chye di na law e na ngai masum tsa lu wa da we ai ndai jawm garan nna bai rawt ga gaw e"ngu nna she myit magaw wa hpe latsa manga shi garan ya shi gumhpraw madu wa mung latsa manga shi ngam la di sai da. Retim myit kaja wa gaw bai myit yu re nna she "E hkau e an ndai latsa manga shi shi gun nna nta naw she gan wa yu ga ndai lang gaw an nta kawn hkawm ai mung grai na sai re gaw ndai an lu ai ndai gun nna nta de naw wa gawan jahkrum da ga" ngu nna wa re yang she aw lam daw mi kaw e du wa yang she ndai myit magaw ai wa gaw ndai lawhpa myit bai rawng wa sai da. Ndai myit kaja wa ngam la ai latsa manga shi hpe mung shi bai lu la mayu sai da. Lu la mayu nna she shi gaw hpaji bai daw wa sai da. Shanhkawng nta wa ai ngu nna lam daw mi sha naw hkawm yang she myit magaw ai wa gaw shi manang wa hpe ning ngu sai da. "E hkau e ngai grai myit yu sai law ngai grai n jaw dum wa sai law ngai nang naw wa su law ngai gaw kalang naw bai rawt yu na law hpaga kalang naw bai rawt yu na law" ngu nna she daihku tsun masu nna nhtang mat wa nna she aw dingtawk lam tam la nna she dingtawk lam hku nam dawk nna she shi gaw ndai myit kaja ai wa shi hpe gumhpraw garan ya ya re ai wa hpe she lam kaw e dingtawk lam hku wa nna she wa hkap nga sai da hpun tawng langai mi lang di na wa hkap nga re yang she kaja wa shi dingtawk lam dan kagat nna du wa na ba pyi atsawm n mai yang she myit kaja ai wa gaw kaja wa gale wa ra ai da hkap nga ai kaw gale wa jang she ya chyawm gaw re sai lo ngu nna she wat hpun tawng hte dai shi ngam gun ai gumhpraw shawng kashun la nna she lam dung kata de nhkap de e abyen shachyai bang kau dat nu ai da. Re jang she dai myit kaja ai wa gaw myit magaw ai wa e abyen shachyai bang kau dat ai gaw le chyai mat wa lalam shi ram re kaw e hpun kaba re langai tu ai dai kaw wa dang nna she dai kaw wa hkring mara taw re gaw n dum mat sai da. dai myit kaja wa gaw n dum mat re nna she dai hpun pawt kaw dai hku n dum na wa taw mat re gaw shana de gaw shi bai dum wa re yang aw ndai sinna de mada yu yang jan gaw ahkyeng re nna jan shang mat wa hkyen sai da. Reng gaw shi gaw dum ai hte wa ngu yang gaw jan du nsin sin mat na rai re majaw kaning n chye di sai daina gaw ndai hpun pawt kaw e nhtoi jahtoi nna hpawt de she wa na re sam sai ngu nna shi gaw dai kaw yup sai da hpun pawt kaw yup re yang she shana shi yupmang mu sai da. Dingla abaw ahpraw re ninghka pyi galu re dingla wa she shi hpe wa tsun ai da. "E shabrang la nang gaw ya ngai ndai gumhpraw yam lup da ai hpun pawt kaw mi nang wa yup ai gaw" ngu nna she tsun ai yupmang mu nna she hpang jahpawt gaw kaja wa shi gaw mana na yupmang gaw kaning re wa re kun ngu nna hpun pawt kaw ahpre dat yu yang kaja wa gumhpraw yam lup taw nga ai da re nna shi gaw dai gumhpraw yam sha ahpre hpai la re nna wa sai da. Wa yang she dai shi hpe abyen bang kau da ai myit magaw ai wa gaw hkap mu nna she "Koi hkau nang hpe e ngai si sai ngu na she tawn kau da yang abyen bang kau da sai mi ya nang gumhpraw yam hpai na wa mi bai gale wa i kaning re na lu ai rai" hpa ngu nna she reng gaw shi tsun dan sai da "Ngai dan re dan re yup mang mu na daihku ahpre yu yang nga taw nga majaw lu hpai wa re" ngu jang she "Hkau re yang gaw ngai hpe mung dai kaw naw sa abyen bang da rit"ngu she "Nmai law hkau e n mai ai n mai ai" ngu tim "Ya ya jang lawan sa abyen galau bang dat rit law" chyu chyu ngu jang she dai myit kaja ai la wa gaw"E nang myit malai u ga ngu na ngai dairam ram galaw tim nang myit malai ai she si mayu yang gaw sa abyen bang di ga" ngu nna she woi sa wa nna she shi hpe abyen shachyai bang dat ai daikaw she kaja wa dai myit magaw ai wa hpe mung bai abyen shachyai bang kau dat sai da rai yang gaw shi gaw oh hpun pawt kaw mung n ang re le manu mana krung ganang du mat wa ai mang pyi n mu ai shi gaw dai kaw sa chyai si rawng mat sai da. |